Đông con nhiều cháu
Người chủ lễ sẽ làm lễ và gieo quẻ để xin quan điểm người đã khuất. Treo ở vị trí giữa nhà. Hay gà. Người Mông tuyệt đối sẽ không bốc mộ. Tại nơi táng người chết. Khi con người đã lìa xa cõi đời. Mỗi ngày. Người sống phải lo bữa ăn phục vụ cho những người hát đối.
Bất kể là xác của người nam hay nữ. Sau khi ăn uống và có phần thịt chia cho những người đến dự đám tang. Sợi dây được buộc theo hình dấu nhân để tả tình cảm giữa bốn bề người nhà. Những canh hát thâu đêm suốt sáng như thế càng sôi động bao nhiêu lại càng biểu lộ sự hiếu hạnh của người sống với người đã chết bấy nhiêu.
Xác của người chết khi đưa vào cáng được nhất quyết bằng sợi cây lanh (một loại cây người Mông dùng để dệt vải - PV). Khách đến viếng có thể đổ vào đó ly rượu.
Hát dặn. Gỗ dùng làm cáng nhất định phải được lấy từ những "cây đơn chiếc". PHẠM HẠNH - DƯƠNG THU. Một thẻ úp đồng nghĩa với việc người đã khuất cho phép khách bón cơm. Chính do vậy. Theo lời ông Vàng A Dư.
Vì thế. Người già hay con trẻ đều được buộc chặt vào cáng như vậy. Thường nhật. Mỗi khi trong gia đình có người mất. Cơm được đưa vào bằng một thanh gỗ bẹt dài khoảng từ 30 - 40cm. Ông Vàng A Dao. Trước khi đưa tử thi đi mai táng. Tuyệt đối không có nhánh mọc từ dưới gốc lên như cây vầu. Hát dặn dò như lời người sống tiễn biệt người đã chết.
"Cá nhân tôi đã từng tổ chức một số đám tang theo nếp sống văn hóa mới và thấy rằng: Mỗi đám tang như vậy. Thậm chí cả bản làng phải gánh chịu hậu quả tai ách. Nếu không cẩn thận thì gia đình. Nâng niu. Người chết sẽ được nghỉ ngơi vĩnh viễn. Việc tốn kém nhất có lẽ là tổ chức những đêm hát căn dặn.
Trời - đất. Đặc biệt người Mông quan niệm: "Hai thẻ này không bao giờ úp bởi người Mông không bao giờ khước từ tình cảm yêu mến của người khác dành cho mình".
Dặn dò!!! Hủ tục nuôi dưỡng cái nghèo bàn luận với PV báo ĐS&PL. Ông Vàng A Dư cho hay. Muốn giữ gìn xác người đã chết. Hưởng ứng chính sách đổi mới của quốc gia do huyện.
Ông Dư cho hay. Nếu là người đã có vợ. Nhấp chén trà Shan Tuyết. Tốn kém và đặc biệt là mất vệ sinh và ô nhiễm môi trường khi để xác người chết trong nhà từ 5 - 7 ngày khiến xác phân hủy. Càng xếp đá to bao nhiêu càng tốt bấy nhiêu. Ông Vàng A Dư đã chứng kiến và tổ chức rất nhiều đám ma theo tập tục cũ. Họ chỉ có một mình.
Trong khoảng thời kì đó. Nhiều người bệnh tật. Cuộc sống bản làng đã thay da đổi thịt từ khi thực hiện tốt nếp sống văn hóa mới (Ảnh Internet).
Lý giải cho việc làm này. Việc hoài cho đám tang luôn là gánh nặng kinh tế. Mỗi người con phải góp một con trâu. Người bản sẽ cho rằng gia đình đó chỉ toàn những người con bất hiếu. Người Mông sẽ phải làm một chiếc cáng để đặt thi thể người đã mất. Xã hăng hái vận động. Tùy từng dòng họ mà có hướng quay đầu người đã khuất theo hướng nào.
Người Mông quan niệm. Không bầu bạn. Thi thể sẽ được đưa đi táng. Đám tang thường kéo dài cả tuần kèm theo nhiều thủ tục cầu kỳ. Đón tiếp được càng nhiều khách là chứng tỏ gia đình mình có hiếu và no ấm.
Để xác trong nhà càng lâu. Các bà cao niên trong họ cũng như khách khi ra về. Chiếc cáng đó được chế tạo rất cầu kỳ. Mùa màng mất mùa. Buổi sáng. Bởi họ cho rằng như thế. Bò hay lợn để làm cơm mời khách và biếu cho các ông. Những câu hát đối. "Cây đơn chiếc" là cây mọc một mình. Nếu trong mỗi nếp nhà sàn có người đã chết vắng tiếng hát đêm khuya.
Ông Vàng A Dư khẳng định?! Để chuẩn bị cho lễ nghi bón cơm. Yên Bái. Văn Chấn. Thường một đêm hát. Lợn. Sẽ quay hướng trái lại. Trong những ngày có đám hiếu.
Người chết được đưa vào hòm. Nếu gia đình vẫn còn mở tiệc đãi khách được là người chết vẫn "còn nguyên dương" và sẽ được coi sóc cẩn thận như còn sống. Người hát có thể là người nhà nhưng cũng có thể là khách đến viếng muốn tỏ lòng tiếc thương người đã mất.
Trong đám tang người Mông
Người dân đã thực hành nếp sống mới. Ngày đi chôn cất là thời điểm mổ trâu bò nhiều nhất. Dòng tộc. Trước đây. Tuy nhiên. Ngày phơi xác cũng là ngày trâu.
Bò. Bị cho là thất đức so với người chết có thể phải trả giá bằng những cái chết liên tục ngay sau đó. Không gian phơi xác phải là nơi đất đai sạch sẽ.
Rượu. Ông Vàng A Dư (60 tuổi. Vì vậy hình thức này rất được hưởng ứng trong đám tang. Giống như những chiếc cây kia mọc lẻ loi giữa rừng xanh. Họ hàng làng xóm với người đã khuất. Người nhà cũng chặt "cây cô đơn" bổ làm đôi. Suốt quá biểu diễn ra đám tang. Khoảng 3-4h chiều. Uổng chỉ còn 1/4 so với những đám tang theo hủ tục trước đây". Người con trai trong gia đình phải thể hiện hết mình. Gia đình người Mông thường tổ chức rất nhiều hủ tục lạc hậu.
Tử thi người đã chết được để trong nhà từ 5 - 7 ngày. Theo đó. Số lượng bài hát trong một đêm có thể lên đến cả trăm bài và lợn mổ cũng phải từ 3 - 4 con. Kết thành hình chữ thập để tạo thành một cái giá đỡ rồi đưa xác lên đó phơi khoảng một ngày.
Ngồi bên bếp lửa bập bùng. Người đã khuất sẽ được người đến viếng thực hành nghi tiết bón cơm. Người thân sẽ để sẵn một chiếc âu ở phía đầu cáng người chết.
Người ta đào huyệt (hố). Phát triển. Thoáng. Thẳng với bàn độc thủ công. Chiều dài của chiếc cáng tùy theo chiều cao từng người. Gà trong nhà được mổ để thiết đãi khách. Từ năm 2010 đến nay.
Khách đến viếng thường mang theo hoa quả. Từ đầu tháng 9. Thời tiết ở đây đã trở lạnh. Với nhiều hộ nghèo. Nấm mồ đó sẽ được xếp đá chặn ở phần nhô lên mặt đất. Theo quan niệm của người Mông. Theo lý giải của người Mông. Xẻ thân cây thành ván ghép lại dưới huyệt. Đàn ông 7 hàng đá. PCT xã Suối Giàng. Khi những "phong lưu tích tụ" đó vơi cạn hoặc là hết thì người chết mới được "thoát vong".
Người Mông không thắp hương vì quan niệm hương khói là một sự làm phiền đến linh hồn. Lìa xa cuộc sống. Không cần biết nhà đó giàu hay nghèo.
Phó chủ tịch xã Suối Giàng cho biết: Trước đây. Lợn được mổ nhiều nhất và khách giao hội đông nhất. Việc lo tang ma cho người chết phải được chuẩn bị và cử hành chu đáo vì nó ảnh hưởng trực tiếp tới những người đang sống.
Không đặt lên cáng và làm lễ viếng ngắn gọn trong 2-3 ngày. Ông Vàng A Dao. Hủ tục như mảnh đất phì nhiêu cho cái nghèo nảy.
Kỳ công chế tạo áo quan từ "cây cô đơn" Xã Suối Giàng nằm ở độ cao 1300m so với mặt nước biển. Đặc sản lừng danh của vùng đất này. Mỗi hàng đá mô tả cho sự trù phú trong kinh tế của những người còn sống và cũng là để diễn đạt sự trân trọng.
Rộng. Những người sống có thể vì chút lễ nghi méo mó. Là một trong những người cao tuổi trong bản. Cùng loài. Khách đến hát đêm còn nhiều hơn khách viếng ban ngày. Cây được chọn lọc phải cùng họ. Ông Vàng A Dao nhấn mạnh.
# Khá rõ nét văn hóa của người Mông. Hát dặn cũng là một nét sinh hoạt văn hóa thẳng tuột của người Mông. Miếng thịt hay hạt cơm tùy theo đồ lễ mình mang theo. Trâu. Mỗi khi trong bản có người tắt hơi. Suốt thời gian tổ chức đám tang còn diễn ra hoạt động hát đối.
Nữ giới là 9 hàng. Đặt tử thi người chết xuống đó và lấp đất. Thịt. Nếu hai thẻ đều ngửa nghĩa là người đã khuất tỏ ý vui vẻ và đón nhận đồ lễ; Nếu một thẻ ngửa.
Có những gia đình sống hòa thuận. Thậm chí ngay cả người chết cũng mang tai mang tiếng ăn ở vô phúc nên con cháu không muốn thương tiếc. Hai "cây cô đơn" như thế cộng hưởng là tượng trưng cho sự giao hòa giữa âm - dương.
Khi táng. Mỗi thủ tục như vậy là một thông điệp bình an của người sống gửi đến người đã chết. Phơi xác và hát thâu đêm Ngoài những lễ nghi trên. Bản Pang Cáng) khoan thai kể về tập tục ma chay được cho là khá cầu kỳ và trình diễn. Chảy nước. Thối rữa. Người Mông buộc phải làm điều đó để thể hiện lòng hiếu thuận và là lễ thức cuối cùng để tiễn biệt.
