Để rồi bài Dạ cổ hoài lang với 20 câu, mỗi câu hai nhịp ấy được các nghệ sĩ sau này chuyển lên bốn nhịp, tám nhịp, 16 nhịp, 32 nhịp rồi 64 nhịp, trở nên một trong những bản nhạc gốc của nhạc vọng cổ và đóng góp vào sự phát triển của nghệ thuật cải lương tinh ranh sau này
Anh Văn Công Diệp, Trưởng phòng Nghiệp vụ văn hóa, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VH, TT và DL) Bạc Liêu báo tin mừng tỉnh đã được Chính phủ đồng ý cho tổ chức Festival đờn ca a ma tơ Việt Nam lần thứ nhất vào năm 2014. Những bài ca vọng cổ, những tích truyện chuyển thể cải lương cất lên rộn ràng thu hút đông đảo quần chúng.
Mưa ngập đường phố. Quốc Dũng học đờn ca a ma tơ từ năm 15 tuổi do cha và nghệ nhân Sáu De ở An Giang truyền dạy. Qua các buổi tập, em được các anh chị đi trước chỉ dẫn từ cách đi, dáng đứng, phong độ tay, ánh mắt để sao thật tự nhiên khi biểu diễn.
Thấy em thích hát, vào mỗi dịp hè, ba em thường đưa em đi học nhịp, học hát tại các nghệ nhân trong xóm.
Lần thứ hai chúng tôi được nghe khúc Dạ cổ hoài lang sâu lắng trên đất Bạc Liêu cũng từ một thành viên của Đoàn cải lương Cao Văn Lầu. Sở VH, TT và DL Bạc Liêu vừa ra mắt cuốn sách giới thiệu 562 nghệ nhân đờn và nghệ nhân ca sinh hoạt tại gần 100 CLB đờn ca tài tử chuyên nghiệp và nghiệp dư của tỉnh. Đây sẽ là dịp quý để công chúng yêu đờn ca a ma tơ có dịp trực tiếp chứng kiến, giao lưu với các nghệ nhân ca, nghệ nhân đờn của các tỉnh trên cả nước.
Cha anh là nghệ nhân Nguyễn Ngọc Đức, có 30 năm hoạt động đờn ca a ma tơ ở Đoàn cải lương Ngọc Ẩn - Sài Gòn. Trên quê hương của Dạ cổ hoài lang Lần đầu chúng tôi đặt chân tới Bạc Liêu vào một ngày mưa gió. Dạo quanh TP Bạc Liêu xinh đẹp, nơi có nhà của công tử Bạc Liêu chơi ngông vang bóng một thời nay trở thành bảo tồn, những điểm hấp dẫn những bồ câu vọng cổ chính là các điểm hát đờn ca tài tử.
Ý thức được vai trò quan yếu của công tác gìn giữ và phát triển nghệ thuật đờn ca a ma tơ, từ nhiều năm qua, lãnh đạo tỉnh Bạc Liêu ngay tổ chức các hoạt động biểu diễn, giao lưu đờn ca tài tử giữa các đơn vị, địa phương trong tỉnh cũng như với các tỉnh bạn. Các nghệ nhân ca và nghệ nhân đờn của Bạc Liêu thuộc rất nhiều nhạc điệu, lời ca.
Có dịp dạo qua các quán ca cổ Miền Tây, Phú Cường, Minh Chiến, Công Trang vào mỗi buổi tối, chúng tôi lạc vào bầu không khí văn nghệ đặc trưng.
Có thể nói, Dạ cổ hoài lang đã trở thành "bài đinh" của vọng cổ. Tuổi thơ từ lênh đênh chìm nổi của cậu bé Cao Văn Lầu gắn liền với những câu hò, điệu lý phương nam xao xuyến. Với cây đàn ghi-ta và đàn sến, anh đã tham dự hàng nghìn buổi trình diễn ở địa phương cũng như đi lưu diễn ở nhiều tỉnh, đô thị trong cả nước và nước ngoài. Trong cổ nhạc Việt Nam chưa có bài nào, bản nào được như bài Dạ cổ hoài lang biến thành vọng cổ.
". Đã tới Bạc Liêu, các anh dành thời gian thưởng thức đờn ca a ma tơ sẽ hiểu thêm đất và người nơi đây". V đều để lại dấu ấn trong sự nghiệp với bài Dạ cổ hoài lang. Chân tình cờ và may mắn, ngay ngày trước nhất ở Bạc Liêu, chúng tôi đã được nghe khúc Dạ cổ hoài lang. Ở nhiều ấp, khóm, phường, xã ở Bạc Liêu, đi tới đâu chúng ta cũng có thể được thưởng thức những màn trình diễn đờn ca a ma tơ ấn tượng.
Vốn có khiếu từ nhỏ, Quốc Dũng mau chóng nắm bắt kỹ thuật đờn và thuộc nhiều điệu. Rồi em bắt đầu tham dự các cuộc thi đờn ca tài tử dành cho thiếu nhi tổ chức ở thị trấn, huyện và đều đoạt giải cao. Giờ, Sở VH, TT và DL Bạc Liêu đang kết hợp các ban, ngành chức năng của tỉnh triển khai công tác chuẩn bị cho liên hoan. Chợt hiểu rằng, khi đã mê say câu vọng cổ, thì sẽ còn nhiều lần trở về vùng đất phương nam.
Với nghệ nhân đàn Quốc Dũng, thành viên CLB đờn ca a ma tơ nhà hàng khách sạn công tử Bạc Liêu, nghệ thuật cải lương gắn bó với anh từ trong máu thịt.
Tối ấy, trong buổi giao lưu với các đồng nghiệp ở Bạc Liêu, chúng tôi nghe Ngọc Hoa, nữ nghệ sĩ trẻ "dốc lòng" với những bài vọng cổ sâu lắng. # Đến thưởng thức. Khách đến nghe nhắm nháp ly cà-phê, tách trà rồi ngồi thưởng thức các làn điệu quê hương.
Bạn đồng nghiệp giảng giải với tôi rằng: "Đờn ca a ma tơ là nét văn hóa đặc sắc của người Bạc Liêu. Nó đã trở nên máu thịt, niềm kiêu hãnh của người dân đất phương nam. Duyệt y liên hoan, phong trào đờn ca a ma tơ sẽ được tiếp thêm "luồng sinh khí" mới. Nhưng chính những năm tháng cách xa người vợ hiền thảo Trần Thị Tấn do tình cảnh gia đình oái oăm trở thành nỗi đau day dứt để ngón đờn điêu luyện của người nghệ sĩ nghèo thăng hoa viết nên những dòng da diết của bài Dạ cổ hoài lang.
Từ một sáng tác cá nhân đã biến thành một sáng tác tập thể, có từ đầu thế kỷ 20, lớn lên, sống mạnh, biến hóa thiên hình vạn trạng, mà sẽ còn sống mãi trong lòng người Việt trong và ngoài nước. Gặp lại Ngọc Hoa khi cô đang chuẩn bị đi biểu diễn đám cưới. Ôi gan vàng thêm đau.
Trải nghiệm những ngày ở Bạc Liêu, tôi càng bõ bèn điều chia sẻ ấy. Những khúc nhạc tha thiết đã đi sâu vào đời sống văn hóa, sinh hoạt của người dân nơi đây. Hòa tấu đờn ca tài tử. Các đám tiệc, giỗ, cưới đều có đờn ca tài tử". Giáo sư Trần Văn Khê đã có nhận xét chính xác vai trò của bài Dạ cổ hoài lang trong kho tàng âm nhạc dân tộc: Bài Dạ cổ hoài lang gợi lên được cái buồn bí ẩn trong thâm tâm con người Việt Nam.
Bạn đồng nghiệp ở đây giới thiệu mà như tự đáp cho thắc mắc của anh: "Ở đây ít khi mưa to và dai như bữa nay. Ngọc Hoa mô tả xong, các khán giả lại xung phong lên hát đáp từ
Thật bất ngờ là trong khi ở nhiều địa phương, công tác vận động an sinh xã hội và xây dựng nông thôn mới là một chủ đề tương đối khó tuyên truyền, tuy nhiên, với Bạc Liêu, không khí hội nghị lại diễn ra rất rộn ràng với phần văn nghệ.
Những buổi gặp gỡ với con người phương nam trên vùng đất Bạc Liêu mặn mòi càng giúp chúng tôi hiểu thêm giá trị của khúc Dạ cổ hoài lang. Năm canh mơ mòng. Mạch sống bền bỉ Hôm chúng tôi đến Bạc Liêu đúng vào ngày huyện Phước Long tổ chức hội nghị tổng kết vắng kết quả vận động Quỹ An sinh từng lớp - Xây dựng nông thôn mới. Lớn lên, thời kì tầm sư học đạo với thầy Hai Khị, một bậc thầy về đờn ca tài tử ở Bạc Liêu là cơ sở quan yếu giúp ông nắm vững nhạc lý và sử dụng thành thục các nhạc cụ đàn kìm, đàn tranh.
Hoài lang tiếng ca đang gọi ta quay về Bạc Liêu mến yêu". Em luống trông tin chàng. Trong tâm trạng vương vấn bài hát Về Bạc Liêu của nhạc sĩ Vũ Đức Sao Biển, "Lòng đây tha thiết mong đợi xin đó đừng phụ nghĩa tao khang.
Tình nghĩa tào khang giữa Cao Văn Lầu với người vợ hiền thảo được ông gửi vào khúc hát để đời. Buổi tổng kết có chương trình văn nghệ đặc sắc do các nghệ sĩ của Đoàn cải lương Cao Văn Lầu và một số nghệ sĩ thành danh như: Quế Trân, Thanh Thúy, Trọng Hữu, v.
Với người dân nơi đây, đờn ca a ma tơ là món ăn ý thức không thể thiếu.
Nghệ sĩ trẻ quê ở huyện Thạnh Trị, Sóc Trăng này mới 19 tuổi đã có ba năm tuổi nghề. Mưa trắng trời, trắng đất. Vào ra luống trông tin chàng. Mở màn cuộc gặp, Ngọc Hoa biểu đạt bài vọng cổ bằng giọng ca truyền cảm, ngọt ngào, mang đến nhạc điệu mượt mà với tà áo dài tha thướt.
V biểu diễn. Bài Dạ cổ hoài lang do nghệ sĩ Cao Văn Lầu sáng tác năm 1919 đã sang trọng hành trình xuyên thời kì gần một thế kỷ.
Tâm tình bồ vọng cổ Các nghệ sĩ đờn ca tài tử đất Bạc Liêu với niềm ham luôn suy tư, trằn trọc với nghề. Những cuộc giao lưu văn hóa ấy để lại ấn tượng sâu sắc với những người đam mê vọng cổ. Dự Đoàn cải lương Cao Văn Lầu năm 2012, em được thầy trưởng đoàn, NSƯT Minh Chiến chỉ dẫn cách nhấn nhá ca từ, lấy hơi, luyến láy nhịp.
Cứ như thế, buổi giao lưu diễn ra trong không khí thân mật và ấm cúng tưởng chừng không dứt. Nhu cầu được nghe, được hát, được giao lưu với các nghệ sĩ đờn ca tài tử đất Bạc Liêu là động lực thôi thúc những người dân nơi đây hay khách đường xa lặn lội đến thưởng thức. HUY THẮNG. Cô kể: "Từ nhỏ, em thường nghe các bài vọng cổ yêu thích trên đài phát thanh rồi hát theo.
Trình diễn đờn ca tài tử. Anh tường 20 bản tổ, các điệu thức Bắc, Hạ, Nam, Oán và Vọng cổ. Phó Giám đốc túc trực Sở VH, TT và DL Bạc Liêu Nguyễn Văn Thanh, người trực tiếp tham gia xây dựng các công trình, hồ sơ đang đệ trình UNESCO xét duyệt là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại vào cuối năm nay cho biết: Tỉnh Bạc Liêu đang hăng hái khai triển nhiều hoạt động giới thiệu, quảng bá giá trị của đờn ca tài tử.
"Nỗi lo của những người làm thuê tác văn hóa của tỉnh hiện giờ, là phần lớn các nghệ nhân, nhất là nghệ nhân đờn, tuổi đã cao. Những tình ái khẩn thiết với nghệ thuật đờn ca tài tử cứ như thế có điều kiện truyền. Trong cơn mưa tưởng chừng không dứt, giọng ca Thúy An, diễn viên Đoàn cải lương Cao Văn Lầu cất lên da diết: "Từ là từ phu tướng, báu kiếm sắc phán lên đàng.
Sở cũng có kế hoạch mở lớp chỉ dẫn cho lãnh đạo các ban, ngành của tỉnh hát những điệu thức vọng cổ chuẩn và giảng dạy vọng cổ trong trường ở Bạc Liêu. Ngoài thời gian phục vụ các buổi diễn, đám tiệc, nghệ nhân Quốc Dũng còn dành thời gian truyền nghề cho ba học trò là Hoàng Đệ ở Châu Đốc, Thanh Dũng ở An Giang và Hoàng Có ở Bạc Liêu. Các cuộc thi trình diễn đờn ca tài tử của tỉnh tổ chức hằng năm được truyền hình trực tiếp trở thành kênh thông báo quan yếu giới thiệu với công chúng những gương mặt mới, những tay đờn giỏi đóng góp vào phong trào rộng khắp.
Em vừa đóng vai Bích Chi trong vở cải lương Huyền Trân công chúa. Hiếm có bài vọng cổ nào được các học giả, các nhà phê bình âm nhạc, giới đam mê nghệ thuật đờn ca a ma tơ quan hoài và có nhiều bài viết, đánh giá đến như thế trong ngót một thế kỷ tồn tại. Những bài vọng cổ ngân vang, những tràng vỗ tay tán thưởng các bài ca hay, giọng ca đẹp giúp không khí hội nghị càng thêm vui vẻ.
Nếu không có biện pháp trao truyền cho thế hệ trẻ, nguy cơ mai một nghệ thuật đờn ca tài tử sẽ xảy ra" - anh Thanh chia sẻ. Từ cụ già đến em nhỏ, ai cũng say mê được nghe và hát vọng cổ.
Đã nhiều lần nghe điệu Dạ cổ hoài lang trên đài phát thanh, truyền hình, hay qua băng, đĩa, lần đầu trực tiếp thưởng thức trên đất Bạc Liêu, sao mà tha thiết, si đến thế. Đi trình diễn ở nhiều tỉnh, đô thị trong cả nước, em rèn tốt hơn kỹ năng, thần thái lúc ca và khả năng kìm nén xúc cảm".
Theo kế hoạch, tỉnh sẽ tổ chức một đoàn nghệ sĩ trình diễn đờn ca a ma tơ tại Pháp vào cuối năm giới thiệu với công chúng Việt Nam và quốc tế những giá trị độc đáo của môn nghệ thuật này. Sở xây dựng phương án đầu tư trang thiết bị, nhạc cụ cho các CLB, mở lớp đào tạo hát các điệu thức bài bản, chính xác.
Rất nhiều nghệ sĩ đã nên danh cũng từ bài này. Những cái tên sáng giá của nghệ thuật cải lương Nam Bộ như Út Trà Ôn, Út Bạch Lan, Lệ Thủy, Thanh Sang, v. Chúng tôi dời Bạc Liêu trên chuyến xe khách chung cuộc.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét